DEEL

Melkproducten

De meeste consumptiemelk in Nederland is verse melk, dat wil zeggen melk die is gepasteuriseerd (kort verhit) en beperkt houdbaar is.

Deze melk is verkrijgbaar in verschillende vetgehaltes: koud glas melk

  • Volle melk:
    tenminste 3,5 procent vet
  • Halfvolle melk:
    tenminste 1,5 procent vet
  • Magere melk:
    maximaal 0,5 procent vet
  • Boeren(land)melk:
    ongeveer 4 procent (het gemiddeld vetgehalte van boerderijmelk)

Er is ook verse melk verrijkt met voedingsstoffen zoals vitaminen en mineralen.

Houdbare melk

Naast verse melk bestaat ook houdbare melk. Deze melk is in de fabriek zodanig verhit dat de meeste bacteriën zijn gedood. Daardoor kan houdbare melk maar liefst enkele maanden worden bewaard.

Afhankelijk van de gebruikte methode spreken we van gesteriliseerde melk (enkele minuten verhit op 100 graden celsius of UHT-melk (zeer kort verhit op 135 graden Celsius).

Karnemelk

Door magere melk (melk waaruit het meeste vet is verwijderd) aan te zuren met melkzuurbacteriën, wordt de melksuiker (lactose) in de melk omgezet in melkzuur. De melk wordt iets dikker en krijgt een fris-zure smaak: karnemelk.

Er is ook karnemelk met een hoger eitwit- of vetgehalte, de zogenaamde boeren(land) karnemelk.

Fruitmelk

In de loop der jaren zijn verschillende combinaties van melk of karnemelk met vruchtensap of vruchtensmaak op de markt gebracht, vers of houdbaar.

Schoolmelk

Schoolmelk (halfvolle melk of drinkyoghurt) wordt door Nederlandse melkleveranciers tweemaal per week geleverd aan basisscholen. Deze scholen moeten dan wel deelnemen aan de schoolmelkregeling. Scholen zijn dit niet verplicht, maar hebben wel recht op subsidie voor melk. Voor hogere beroepsopleidingen en universiteiten vervalt deze subsidie.

Schoolmelk bevat belangrijke voedingsstoffen voor kinderen in de groei, waaronder calcium, eiwitten en de vitamines B2 en B12. Daarom wordt melk ook wel basisvoedsel genoemd. Er wordt een speciale koelkast op de scholen geïnstalleerd waardoor de melk lekker vers blijft.

Chocolademelk

Een van de oudste en meest bekende melkdranken is chocolademelk. Dit is melk waaraan cacaopoeder, suiker en bindmiddel is toegevoegd. 

Koffiemelk

Een andere benaming voor koffiemelk is ingedikte melk. Deze ontstaat door een deel van het vocht uit de melk te laten verdampen. Vervolgens wordt de koffiemelk gesteriliseerd.

Koffiemelk heeft door het verdampen van vocht een hoger vetgehalte: minimaal 7.5 procent. Er is ook halfvolle (minimaal 4 procent vet) en mager (0,2 procent vet) koffiemelk.

Milkshake

Een milkshake is een combinatie van melk, vruchtensiroop en ijs. Deze worden schuimend opgeklopt.

Pap

Pap is een Nederlands zuivelgerecht dat wordt gemaakt door melk te verwarmen en te binden met bijvoorbeeld griesmeel, havermout of rijst. Dit zijn de zogenaamde ‘zoetemelkse pappen’.

Er zijn ook pappen op basis van karnemelk: met tarwemeel (bloempap) of met gort (gortenpap).

Slagroom

Slagroom is room met een vetgehalte van minimaal 30 procent, vaak ook te koop met 35 procent vet.  Slagroom is een dunne vloeistof, die (thuis) tot een dikke, luchtige massa kan worden opgeklopt.

Slagroom in de spuitbus is ook vloeibaar. Door op de kop van de spuitbus te drukken wordt er lucht en gas tussen de vetbolletjes gedreven en komt de room er als een stijve massa uit.

Er is ook slankroom. Dit is een speciale slagroom met een lager vetgehalte (25 procent). Om het te kunnen opkloppen zijn hulpmiddelen (emulgatoren, stabilisatoren) toegevoegd.

Crème fraîche

Crème fraîche is een in Frankrijk ontstane roomsoort. Letter betekent het ‘verse- of frisse room’. Crème fraîche is in verschillende vetgehaltes verkrijgbaar. Het is stevig en friszuur van smaak.

Zure room

Zure room bevat 15 procent vet en is daarmee bijna half zo vet als slagroom (20 procent), maar wel ongeveer even dik. Dat komt doordat de room is aangezuurd, waardoor deze dikker wordt en niet kan worden opgeklopt. Het product wordt vooral gebruikt bij de bereiding van koude sauzen en dressings.

Koffieroom

Koffieroom is een (schenk)room die gebruikt wordt bij, zoals de naam al aangeeft, het drinken van koffie. Deze koffieroom heeft een vetgehalte van 20 procent.

Roomijs

Zoals de naam al aangeeft vormt room de basis van roomijs. Door bijvoorbeeld vanille, suiker, eieren en room te vermengen tot een zogenaamde ijsmix voor de ijsmachine, ontstaat er vanilleroomijs.

Koksroom

Er zijn verschillende roomsoorten speciaal voor gebruik in sauzen, soepen en gerechten. Koksroom, Room Fris en Room Culinair bevatten allen 20 procent vet mét bindmiddel. Daarnaast is er ook nog Mon Chou Pan & Oven.

Kwark

Kwark is eigenlijk een soort verse kaas die niet gerijpt is. Door de toevoeging van melkzuurbacteriën klonteren de eiwitdeeltjes samen en wordt de melk dik. Deze verdikte melk wordt verwarmd en geroerd waardoor er een zachte, smeuïge wrongel ontstaat.

De meeste kwark die in Nederland wordt geproduceerd is gemaakt met magere melk. Naast deze magere kwark is er ook kwark met vruchten (ook wel vruchtensap of vruchtenmoes) te koop. Hieraan zijn vaak room en suiker toegevoegd. Deze variant wordt ook wel dessertkwark genoemd.

Yoghurt

yoghurt rood fruit

De friszure smaak van yoghurt is goed te combineren met vers fruit.

Yoghurt wordt gemaakt met melkzuurbacteriën die de melksuiker omzetten in melkzuur. De melk wordt dikker en krijgt een fris-zure smaak. Yoghurt is evenals melk in verschillende vetgehaltes verkrijgbaar. Yoghurt is er in diverse soorten:

  • Roeryoghurt is volledig gerijpt en smeuïg geroerd, zodat ze dik-vloeibaar wordt.
  • Standyoghurt rijpt verder in de verpakking en wordt niet geroerd. Daardoor is ze dikker van structuur.
  • Boeren(land)yoghurt is bereid met andere zuursels, waardoor het iets dikker is dan gewone yoghurt en iets in smaak verschilt.
  • Bulgaarse yoghurt is dikker omdat bij de bereiding ingedikte melk wordt gebruikt

 

Drinkyoghurt

Drinkyoghurt is aangezuurde melk met gezoete sappen. Er zijn verschillende smaken en verse of lang houdbare varianten.

Vanilleyoghurt

Vanille en yoghurt vormen samen een goede combinatie; reden om ze nu kant en klaar in één pak te verkopen.

Vruchtenyoghurt

Vruchtenyoghurt is yoghurt waaraan vruchten(smaken) en suiker is toegevoegd. Er is ook een light-versie waarbij een caloriearm zoetmiddel is gebruikt.

Biogarde

Biogarde en andere ‘bio’-producten hebben veel weg van yoghurt. Bij de bereiding zijn andere melkzuurbacteriën gebruikt. Deze zijn ‘rechtsdraaiend’ en geven een andere dikte aan smaak aan het product.

 Vla

Vla wordt gemaakt door zetmeel en suiker toe te voegen aan melk, samen met bijvoorbeeld vanille, cacao, caramel of hopjesaroma en dit mengsel vervolgens te verhitten.

vlaflip

Pudding

Pudding is ingedikte vla waaraan in de meeste gevallen saus is toegevoegd.

Mousse en bavarois

Naast pudding zijn er ook luchtigere, opgeklopte varianten, al dan niet met room: mousse, bavarois.