Kaas

Wat wil jij weten van kaas?

Hoe het wordt gemaakt? Waarom kaas geel is? En hoe die gaten erin komen? Ja, dat allemaal bijvoorbeeld. En nog veel meer. Hieronder staan veel vragen met antwoorden. Maar niet allemaal.

Heb jij nog een vraag die er niet tussen staat? Mail ons, dan krijg je antwoord en als ie leuk genoeg is, komt jouw vraag op de site te staan!

Alles over kaas (9)

Kaas wordt gemaakt door stremsel en zuursel toe te voegen aan de melk. Stremsel zorgt er voor dat de melk stremt; binnen een paar uur zorgen de eiwitten van het stremsel voor een stevige structuur. Samen met het vet en een klein deel van het water wordt dit kaas. Het zuursel bestaat uit bacteriën. Deze bacteriën zorgen ervoor dat de kaas smaak krijgt, bijvoorbeeld door eiwitten en vetten om te zetten in lekker smakende stoffen. Dit heet met een moeilijk woord fermentatie. Voor verschillende kazen worden verschillende zuursels gebruikt, verschillende bacteriën dus. Sommige van deze bacteriën kunnen luchtbelletjes maken. Deze luchtbelletjes maken de gaten in de kaas. Omdat er verschillende zuursels worden gebruikt hebben sommige kazen wel gaten, en sommige niet. Trouwens, op dezelfde manier zorgen gisten ervoor dat de oliebollen lekker luchtig worden!

Reken maar van yes! Je kunt Nederlandse kaas in bijna de hele wereld kopen. In Nederland maken we zo’n 900 miljoen kilo kaas per jaar. Ja, dat is bijna niet voor te stellen, zoveel. En daarvan gaat zo’n 780 miljoen kilo naar het buitenland. Het meeste gaat naar andere landen in Europa. Naar Frankrijk bijvoorbeeld en naar Duitsland. Maar ook naar Amerika. Daar mogen we best trots op zijn!

De inwoners van Nederland worden ook wel kaaskoppen genoemd. Dat klopt. Nederlanders eten gemiddeld ongeveer 20 kilo kaas per jaar. Dat is zo’n 50 gram per dag. Maar jij kent kaas waarschijnlijk vooral als plakken, dus hoeveel zijn dat er? Zo’n 2-3 plakken. Op je brood. Of gewoon lekker tussendoor een plakje.

Nederland is inderdaad een echt kaasland. Dat komt omdat we hier al heel lang kaas maken en het nog steeds lekker vinden. Al zo’n drieduizend (!) jaar. Wij hebben dus aardig wat ervaring in kaas maken. Maar niet alleen dat. Nederland is een handelsland. Al heel vroeger voeren wij met schepen over de hele wereld en namen we kaas mee. Waarom? Omdat je kaas lang kunt bewaren. Als we dan in een ander land kwamen dan konden we kaas ruilen tegen bijvoorbeeld thee of kruiden. En omdat wij onder andere kaas meenamen op onze reizen wisten mensen in andere landen dat Nederlanders goeie kaasmakers waren. Dus dat zijn we blijven doen en daarom zijn we nog steeds een wereldberoemd kaasland. En terecht, want onze kazen zijn heerlijk, toch?

Als we alle verschillende soorten kaas in de hele wereld op een boerderij moeten neerzetten dan zijn we nog wel even bezig. Maar de kaas die in Nederland van koeienmelk wordt gemaakt heeft een paar verschillende soorten. De kaas die jij vaak eet is Goudse kaas. Die kaas kan jong, jong belegen, belegen, extra belegen of oud zijn. Hoe jonger de kaas, hoe minder lang die kaas heeft gerijpt. Die ligt dan 4 tot 6 weken te wachten voordat we ‘m opeten. Bij oude kaas is dat een stuk langer. Die ligt ruim 10 maanden te wachten voordat we ‘m op ons brood doen. Maar dan heb je ook wat!

Benieuwd hoe lang de kaas op je brood heeft gerijpt? Kijk hieronder het plaatje!

 

 

Omdat het zo lekker is natuurlijk. Dat lijkt een grap, maar het is wel waar. Hele slimme mensen hebben geprobeerd uit te zoeken waarom mensen kaas zijn gaan eten. Een van de onderzoeken zegt dat kaas bij toeval is ontdekt door nomaden. Nomaden zijn mensen die geen vast huis hebben, maar steeds van plaats naar plaats reizen, vroeger vooral met ezels en paarden. Ze hadden melk bij zich en bewaarden die in ‘zakken’ die ze bijvoorbeeld hadden gemaakt van de maag van een kalf dat was doodgegaan. Omdat die magen met melk heen en weer slingerden tijdens het lopen van de ezel werd die melk na een tijdje steeds steviger. En uiteindelijk werd het kaas. Naja, niet de kaas die wij eten, maar wel iets dat daar op lijkt. Dus sommige wetenschapers denken dat dit het begin is geweest van de kaas.
Want er zijn ook andere onderzoeken. Die hebben bewezen dat er restjes melkvet zijn gevonden in kommetjes van mensen die zo’n 8000 jaar geleden woonden in landen die wij nu Roemenië en Hongarije noemen. En we weten ook dat die mensen nog geen melk dronken, maar wel kaas maakten. En boter.

Kaas maken, dat is best een klus. Vroeger maakten alleen boeren kaas. En dat doen ze nog steeds hoor, op speciale kaasboerderijen. Maar tegenwoordig willen zoveel mensen kaas eten dat nu ook kaas in de fabriek wordt gemaakt. Maar toch maken ze ook daar kaas volgens hetzelfde recept waarmee Nederlanders al honderden jaren kaas maken. Kijk maar eens naar dit filmpje!

Dat is een interessante vraag. Op de universiteit van Wageningen doen ze allerlei onderzoeken. En daar hebben ze ontdekt dat kaas van nature geel is. Dat komt omdat in het melkvet van de koe een geeloranje stofje zit dat caroteen heet. Dat caroteen zit in het gras dat de koe eet. De meeste stofjes die in het gras zitten worden in de magen van de koe afgebroken. Maar om een of andere reden gebeurt dat niet bij caroteen. Caroteen wordt door de koe doorgegeven naar melk, en zit met name in het melkvet. En van dat melkvet wordt onder meer kaas gemaakt. In een vetrijk product zoals kaas zit daarom veel caroteen, en dus heeft kaas een gele kleur. En geitenkaas dan? Die is wit. Dat komt omdat geiten het caroteen uit gras in hun maag omzetten in vitamine A. En die vitamine is kleurloos.

Dan moeten we een tijdje terug in de geschiedenis. De Romeinen aten al kaas, dat noemden ze Caseus. En toen ook andere landen Caseus gingen eten verzonnen ze daar bijna allemaal een eigen woord voor. Wij maakten er Kaas van. De Duitsers Käse. De Engelsen Cheese. De Spanjaarden noemden het Queso. Ach, het lijkt best op elkaar en iedereen mag lekker zelf weten hoe ze kaas noemen, toch? Maar bij ons is het simpel: kaas = kaas!

Load More