Melk

Wat wil jij weten van melk?

Ik zou wel alles willen weten van melk! Alles? Ehh, dat is wel heel veel.
Wij hebben hier best flink wat antwoorden maar niet alles. Sorry.

Maar heb jij nog een vraag die er niet tussen staat?
Mail ons, dan krijg je antwoord en als ie leuk genoeg is, komt jouw vraag op de site te staan!

Alles over melk (13)

Nou, omdat melk nou eenmaal wit is.
Nee hoor, goeie vraag. Echt zo’n vraag waar we nooit bij stil staan.
Vroeger zeiden ze: ‘Melk, de witte motor.’ En dat klopt, de motor is wit. Dat komt omdat erin melk hele kleine bolletje eiwit zitten. En welke kleur denk dat eiWIT heeft? Precies…

Huh? Eh.. melk. En kaas natuurlijk. Klopt. Maar je kunt nog veel meer met melk.
Melk zit bijvoorbeeld ook in bierflesjes. In frisdranken. En… in verf! In verf? Ja!
Kijk, in melk zitten eiwitten, vetten, suikers, verschillende soorten zout, en vitamines. De mensen in de melkfabriek kunnen al die stoffen los uit de melk halen. En dan leveren ze die stoffen aan iedereen die ze wil hebben. Zoals de verffabrikant. Die gebruikt de eiwitten uit melk dus voor verf. Grappig hè?

Dus… als je eiwitten, vetten, suikers, verschillende soorten zout, en vitamines uit melk haalt, dan kunnen mensen die gebruiken om andere producten te maken. Hier vind je een paar voorbeelden:

De vetten die voor boter worden gebruikt, kunnen ook worden gebruikt voor koek, cake, gebak, bladerdeeg, ijs en chocolade.
En de room van de melk gebruiken ze voor gebak, toetjes en drankjes zoals Bailey’s. Wat dat is? Een heel sterk drankje. Doe maar afblijven.
De eiwitten die in melk zitten worden bijvoorbeeld gebruikt voor: babyvoeding, sportvoeding, vleesvervangers, bakkerijproducten en brood. Maar ook voor bierflesetiketten, verf en beeldbuizen!
Van het zout in de melk maken ze bijvoorbeeld badzout.
En de melksuiker (lactose) gebruiken ze in medicijnen, frisdrank, babyvoeding en chocola.

Melk komt van de koe en is dus een supervers product. Als je verse producten niet in de koelkast zet, geef je bacteriën en schimmels de kans er in te groeien. Dus daar wordt melk ook niet beter van. Daarom: als je melk hebt gebruikt, doe het dan zo snel mogelijk weer terug in de koelkast. En zorg er voor dat de koelkast op 4 graden staat. Dan blijft een aangebroken pak of fles melk nog wel drie tot vijf dagen goed. Sommige mensen zijn lekker aan het eten en laten een pak melk soms een uur op tafel staan. Dat is niet handig. Elk uur buiten de koelkast betekent één dag minder lang houdbaar… Dat wist je niet hè?

Dan doe je de melk in een glas en drink je ‘m op. Sommige boeren doen dat. Natuurlijk, want verser kun je de melk niet drinken. Maar de melk die de boer verkoopt gaat eerst in een hele grote koeltank op de boerderij. Eens in de paar dagen komt er een grote vrachtwagen (met een chauffeur) en die haalt de melk op. Ook die vrachtwagen heeft een koeltank, dus de melk blijft lekker koud. En dan brengt de chauffeur de melk naar de fabriek. Daar gaat de melk in een soort hele grote pan en halen ze eerst het vet van de melk. Dat vet drijft er bovenop, dus dat scheppen ze er makkelijk af. Hierna wordt de melk gepasteuriseerd, zodat alle schadelijke bacteriën dood gaan. Bij het pasteuriseren wordt de melk warm gemaakt (70 graden) en daarna weer snel koud. En dan kan de melk in de pakken worden gegoten voordat ze naar de winkel gaan. Voor de magere melk stoppen ze in de fabriek geen vet terug in de melk. Voor halfvolle melk doen ze een beetje vet erbij en in volle melk stoppen ze het meeste vet terug in de melk.

In Nederland drinken wij ongeveer 50 ‘kilo’ melk per persoon gedronken. Kilo’s? Ja, dat meten ze in kilo’s. Best onhandig want jij wilt natuurlijk weten hoeveel liter melk wij per jaar drinken. Weet je wat? We doen gewoon alsof 1 kilo net zoveel is als 1 liter. En dat klopt ook wel ongeveer. Dus wij drinken ongeveer 50 liter melk per jaar. Dat is gemiddeld best veel eigenlijk. En tel je daar ook yoghurt bij op, dan komen we op het dubbele!

Wat denk je zelf? Dat wij hier gaan schrijven dat melk niet gezond is? Mooi niet. Maar gelukkig hoeven we daarover niet te liegen, want melk is gewoon gezond. Daar is al zoveel onderzoek naar gedaan, dat hoeven wij niet meer te bewijzen.
Kijk maar eens naar dit filmpje… De Top 5 fabels over melk.

Dat weten we eigenlijk niet. Tenminste, niet precies. De slimste koppen zijn dat nog steeds aan het onderzoeken. Waarom? Omdat zij het net als jij willen weten. Tot nu toe denken ze dat mensen heel lang geleden hebben ontdekt dat in melk veel vitamines zitten die wij nodig hebben. En niet al die vitamines krijgen wij makkelijk binnen. Vitamine D bijvoorbeeld. Dat kun je alleen krijgen als de zon schijnt. En vroeger scheen bij ons de zon veel minder vaak. Toen die slimme mensen ontdekten dat in melk vitamine D zit, dachten ze: ‘We gaan melk drinken, dat is goed voor ons.’ En dat klopte! In landen waar de zon niet zoveel schijnt, is melk daarom al honderden jaren populair. Zweden bijvoorbeeld, en Engeland. Tegenwoordig wordt ook in andere landen melk gedronken, want ze hebben ontdekt dat in melk nog veel meer stoffen zitten die gezond voor je zijn.

Ook dat weten we niet precies. Britse onderzoekers hebben wel ontdekt dat in Roemenië en Hongarije al zo’n 8000 jaar geleden zuivel werd gebruikt. Ze hebben daar melkvetten in oude potten gevonden. En in Engeland al zeker 6000 jaar geleden. Maar melk werd eerst gebruikt om boter en kaas van te maken, dus weten ze niet precies wanneer mensen melk zijn gaan drinken. Wat wel zeker is: het is heel lang geleden.

Leuke vraag! Kijk, nu zouden we zeggen: een boer met melkkoeien die melk levert aan melkfabrieken. Klopt. Maar vroeger was een melkboer ook een ander beroep. Tot ongeveer 1970 ofzo gingen melkboeren langs de huizen om melk te verkopen. Vaak met een kar die werd getrokken door een paard. Op de kar stonden grote melkbussen. De melkboer stopte bij je huis. En bij veel huizen stond een pannetje voor de deur. De melkboer pakte het pannetje en liep daarmee naar zijn kar met melkbussen. Met een grote soort soeplepel schepte hij melk uit de melkbus en deed dat in het pannetje. Dat gaf hij het pannetje aan mijn moeder en die zette het pannetje in de koelkast. Dan vertrok de melkboer met zijn paard en wagen, en stopte hij bij de buren om hetzelfde te doen. De melkboer schreef in en boekje hoeveel melk hij aan ons had gegeven en telde dat eind van de week bij elkaar op. Op zaterdag kam hij ook langs en kreeg hij zijn geld. Melkboeren bestaan niet meer. Best jammer.

Melk die van de boerderij komt gaat naar de melkfabriek. Maar niet alle melk past natuurlijk in een fabriek. Daarom zijn er verschillende fabrieken en hebben sommige fabrieken een andere eigenaar. Elke fabriek heeft een andere naam en probeert zoveel mogelijk melk te verkopen. Dat doet de fabrikant onder andere door melk in verschillende soorten verpakking aan te bieden. Veel verpakkingen hebben daarom een andere vorm of een andere kleur. Bovendien wil niet iedereen evenveel melk kopen. De een wil een liter, de andere twee liter en de volgende haalt liever elke dag een halve liter. Daarom zijn er zoveel verschillende pakken met melk.

Het beroemdste melkmeisje ter wereld is het Nederlands melkmeisje op een schilderij. Het is een schilderij uit ongeveer 1660. Oud hè? Eigenlijk is het geen melkmeisje. Een melkmeisje is namelijk een meisje dat melk bij de huizen brengt, net als de melkboer. Op het schilderij staat een dienstmeisje dat melk in een kom schenkt. Het is geschilderd door Johannes Vermeer, een wereldberoemde Nederlandse schilder. Het schilderij hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam. Weet je waarom het zo beroemd is? Omdat Vermeer zo goed kon schilderen dat het schilderij net een foto lijkt. Mensen die er verstand van hebben vinden het vooral zo knap van Vermeer dat hij het licht dat van buiten komt zo goed heeft geschilderd. En dus ook de schaduw. Want zonder schaduw kan je nooit het licht goed zien.
Naja, dat is misschien een beetje saai. Maar dit is wel het enige echte melkmeisje!

Haha! Eh… kunnen we wel om lachen deze vraag, maar eerlijk gezegd hebben we geen idee eigenlijk. Gelukkig, het antwoord is dichtbij!

Kijk maar naar dit filmpje. Caro, Kiki en Eva-Marit vroegen het aan van Naomi Van As en weten het antwoord. Nu jij nog!

Load More