Melk

Wat wil jij weten van melk?

Ik zou wel alles willen weten van melk! Alles? Eh, dat is wel heel veel.
Wij hebben hier flink wat antwoorden maar niet alles. Sorry.

Maar heb jij nog een vraag die er niet tussen staat?
Mail ons, dan krijg je antwoord en als ie leuk genoeg is, komt jouw vraag op de site te staan!

Alles over melk (14)

Rauwe melk – geen rauwe melk voor kinderen

Melk is bij uitstek een product waarbij kinderen in aanraking kunnen komen met zowel de oorsprong als het eindproduct. Begrijpelijk is het aantrekkelijk om kinderen bij boerderijbezoeken melk te laten proeven. Melk die nog niet gekookt is geweest kan echter ziekteverwekkende bacteriën bevatten. Daarom is het ongewenst om rauwe melk aan kinderen te verstrekken bij een boerderijbezoek. Hieronder geven we een verdere uitleg hierover.

Wetgeving

In de Nederlandse wetgeving worden de risico’s van rauwe melk aangegeven. Zo moet melk die verkocht wordt op de boerderij gelabeld zijn met de instructie dat de melk moet worden gekookt voor gebruik, of moet de klant van informatie worden voorzien over de gevaren van het drinken van rauwe melk.

Waarom geen rauwe melk voor kinderen?

Rauwe melk kan ziekteverwekkende bacteriën bevatten. Daarom wordt rauwe melk vrijwel altijd gepasteuriseerd of gesteriliseerd tijdens de verwerking tot consumentenproducten. Kinderen zijn gevoeliger voor ziekteverwekkende bacteriën dan volwassenen die al vaker hiermee in aanraking zijn gekomen. Voor kindervoeding zijn de regels rondom sterilisatie van melk voordat het geconsumeerd mag worden dan ook extra streng.

Waarom kan rauwmelkse boerenkaas wel gegeten worden?

Kaas krijgt smaak en houdbaarheid door omzettingen van melkcomponenten door gewenste bacteriën. Hierbij wordt onder andere melkzuur gevormd. Door de verhoogde melkzuurconcentratie kunnen ziekteverwekkende bacteriën niet groeien. In rauwmelkse kaas zullen deze tijdens het rijpingsproces afsterven. Daarom is rauwmelkse kaas veilig om te eten. Wel wordt mensen met een verzwakt of minder ontwikkeld immuunsysteem, zoals jonge kinderen, afgeraden om rauwmelkse kaas te eten (bron Voedingscentrum)

Wat zijn alternatieven voor rauwe melk bij boerderijbezoeken?

Alles is mogelijk waarbij de rauwe melk gekookt is geweest en de melk vervolgens op een hygiënische manier is behandeld.

Programma boerderijeducatie van de zuivelsector

De zuivelsector vindt het belangrijk dat kinderen zelf kunnen zien, horen, voelen en beleven waar ons voedsel vandaan komt. Contact met de basis waar je voedsel vandaan komt, kan bijdragen aan een gezonde voedselkeuze. Daarom worden boerderijexcursies georganiseerd naar melkveehouderijen.

De zuivelsector verzorgt via ZuivelNL jaarlijks 1.500 excursies voor groep 5/6 en 7/8 naar de boerderij. Dit gebeurt in samenwerking met Klasseboeren in Brabant, Boerderijeducatie in Amsterdam, Boerderijeducatie Laag-Holland, Boerderij in de Kijker in Utrecht, De Boer op Noord in Groningen, Friesland en Drenthe, Boerderijeducatie Gooi & Vechtstreek en Agrarische vereniging, Vockestaert in Den Haag en Midden Delfland. Scholen die niet in een gebied van een samenwerkingspartner vallen, ontvangen twee maal per jaar een uitnodiging van ZuivelNL om met groep 7/8 een bezoek aan de boerderij te brengen.

Tijdens bezoeken die via dit programma gefinancierd worden, mag geen rauwe melk aan kinderen worden aangeboden.

Goeie. Echt zo’n vraag waar we nooit bij stil staan.
Vroeger zeiden ze: ‘Melk, de witte motor.’ En dat klopt, de motor is wit. Dat komt omdat er in melk hele kleine bolletjes eiwit zitten, die noemen we met twee moeilijke woorden: caseïne micellen. Mag je weer vergeten. Maar onthoudt dit: als er licht valt op deze bolletjes, dan wordt dat licht weerkaatst. In melk zitten heel veel eiwitbolletjes en die bolletjes weerkaatsen het allemaal net een andere kant op. Wij mensen kunnen dat niet waarnemen, maar omdat die weerkaatsing alle kanten opgaat, zien wij eigenlijk alle kleuren kleuren door elkaar heen. En het resultaat daarvan is dat we nog maar 1 kleur zien: wit! Dat had je niet verwacht hè?

Nou kaas bijvoorbeeld. En yoghurt, vla, slagroom, boter. En natuurlijk allemaal soorten melk! Maar je kunt nog veel meer met melk.
Melk zit bijvoorbeeld ook in etiketten voor flesjes. In frisdranken. In sportdrankjes. In medicijnen. En… in verf! In verf? Ja!
Kijk, in melk zitten eiwitten, vetten, suikers, verschillende soorten zout, en vitamines. De mensen in de melkfabriek kunnen al die stoffen los uit de melk halen. En dan leveren ze die stoffen aan iedereen die ze wil hebben. Zoals de verffabrikant. Die gebruikt de eiwitten uit melk dus voor verf. Grappig hè?

Dus… als je eiwitten, vetten, suikers, verschillende soorten zout, en vitamines uit melk haalt, dan kunnen mensen die gebruiken om andere producten te maken. Hier vind je een paar voorbeelden:

De vetten die voor boter worden gebruikt, kunnen ook worden gebruikt voor koek, cake, gebak, bladerdeeg, ijs en chocola.
En de room van de melk gebruiken ze voor gebak, toetjes en drankjes.
De eiwitten die in melk zitten worden bijvoorbeeld gebruikt voor: babyvoeding, sportvoeding, vleesvervangers, bakkerijproducten en brood. Maar ook voor bierflesetiketten en verf!
Van het zout in de melk maken ze bijvoorbeeld badzout.
En de melksuiker (lactose) gebruiken ze in medicijnen, frisdrank, babyvoeding en chocola.

Melk komt van de koe en is dus een supervers product. Als je verse producten niet in de koelkast zet, geef je bacteriën en schimmels de kans er in te groeien. En daar wordt melk niet beter van. Daarom: als je melk hebt gebruikt, doe het dan zo snel mogelijk weer terug in de koelkast. En zorg er voor dat de koelkast op 4 graden staat. Dan blijft een aangebroken pak of fles melk sowieso drie tot vijf dagen goed. Check even de houdbaarheidsdatum op je pak, dan weet je zeker tot wanneer je melk goed is. Sommige mensen zijn rustig aan het eten en laten een pak melk een uur op tafel staan. Dat is niet handig. Elk uur buiten de koelkast betekent één dag minder lang houdbaar… Zonde!

Dan schenk je de melk in een glas en drink je ‘m op. Sommige boeren doen dat. Natuurlijk, want verser kun je de melk niet drinken. Lekker! Maar eigenlijk altijd gaat de melk die de boer verkoopt eerst in een hele grote koeltank op de boerderij. Eens in de paar dagen komt er een grote vrachtwagen (met een chauffeur) en die haalt de melk op. Ook die vrachtwagen heeft een koeltank, dus de melk blijft lekker koud. En dan brengt de chauffeur de melk naar de fabriek. Daar gaat de melk in een soort hele grote pan en halen ze eerst het vet van de melk. Dat vet drijft er bovenop, dus dat scheppen ze er makkelijk af. Hierna wordt de melk gepasteuriseerd, zodat alle schadelijke bacteriën dood gaan. Bij het pasteuriseren wordt de melk warm gemaakt (70 graden) en daarna weer snel koud. En dan kan de melk in de pakken worden gegoten voordat het naar de winkel gaat. Weet je nog dat het vet van de melk werd geschept in de fabriek? Voor de magere melk stoppen ze in de fabriek geen vet terug in de melk. Voor halfvolle melk doen ze een beetje vet erbij en in volle melk stoppen ze het meeste vet terug in de melk.

In Nederland drinken wij ongeveer 50 ‘kilo’ melk per persoon. Kilo’s? Ja, dat meten ze in kilo’s. Best onhandig want jij wilt natuurlijk weten hoeveel liter melk wij per jaar drinken. Weet je wat? We doen gewoon alsof 1 kilo net zoveel is als 1 liter. En dat klopt ook wel ongeveer. Dus wij drinken ongeveer 50 liter melk per jaar. Dat is gemiddeld best veel eigenlijk.

Ja, melk is gezond. Zeker voor kinderen, want die moeten nog groeien. Melk zit namelijk vol voedingsstoffen die je nodig hebt om te groeien. Het is goed voor je tanden, botten, spieren en zenuwen. Daar is al zoveel onderzoek naar gedaan, dat hoeven wij niet meer te bewijzen.
Kijk maar eens naar dit filmpje… De Top 5 fabels over melk.

Dat weten we eigenlijk niet precies. De slimste koppen zijn dat nog steeds aan het onderzoeken. Waarom? Omdat zij het ook willen weten. Tot nu toe denken ze dat mensen heel lang geleden hebben ontdekt dat in melk veel vitamines zitten die wij nodig hebben. En niet al die vitamines krijgen wij makkelijk binnen. Vitamine D bijvoorbeeld. Dat kun je alleen krijgen als de zon schijnt. En vroeger scheen bij ons de zon veel minder vaak. Toen die slimme mensen ontdekten dat in melk vitamine D zit, dachten ze: ‘We gaan melk drinken, dat is goed voor ons.’ En dat klopte! In landen waar de zon niet zoveel schijnt, is melk daarom al honderden jaren populair. In Nederland dus. Maar ook in Zweden bijvoorbeeld, en in Engeland. Tegenwoordig wordt over de hele wereld melk gedronken, want ze hebben ontdekt dat in melk nog veel meer stoffen zitten die gezond voor je zijn.

Ook dat weten we niet precies. Britse onderzoekers hebben wel ontdekt dat in Roemenië en Hongarije al zo’n 8000 jaar geleden zuivel werd gebruikt. Ze hebben daar melkvetten in oude potten gevonden. En in Engeland al zeker 6000 jaar geleden. Melk werd vroeger vooral gebruikt om boter en kaas van te maken, dus weten ze niet precies wanneer mensen melk zijn gaan drinken. Wat wel zeker is: het is heel lang geleden.

Kijk, nu zouden we zeggen: een boer met melkkoeien die melk levert aan melkfabrieken. Dat is een logische gedachte. Maar vroeger was een melkboer ook een ander beroep. Tot ongeveer 1970 ofzo gingen melkboeren langs de huizen om melk te verkopen. Vaak met een kar die werd getrokken door een paard. Op de kar stonden grote melkbussen. De melkboer stopte bij je huis. En bij veel huizen stond een pannetje voor de deur. De melkboer pakte het pannetje en liep daarmee naar zijn kar met melkbussen. Met een grote soort soeplepel schepte hij melk uit de melkbus en deed dat in het pannetje. Dat gaf hij het pannetje aan de moeder die daar woonde en die zette het pannetje in de koelkast. Dan vertrok de melkboer met zijn paard en wagen, en stopte hij bij de buren om hetzelfde te doen. De melkboer schreef in een boekje hoeveel melk hij aan iedereen had gegeven en telde dat eind van de week bij elkaar op. Op zaterdag kwam hij ook langs en kreeg hij zijn geld. Melkboeren bestaan niet meer. Melk wordt tegenwoordig in fabrieken in pakken gestopt en daarna naar de supermarkt gebracht zodat je ouders het kunnen kopen. Handig toch?

Melk die van de boerderij komt gaat naar de melkfabriek. Maar niet alle melk past natuurlijk in één fabriek. Daarom zijn er verschillende fabrieken in Nederland en hebben fabrieken vaak een andere eigenaar. Elke fabriek heeft een andere naam en probeert zoveel mogelijk melk te verkopen. Dat doet de fabrikant onder andere door melk in verschillende soorten verpakking aan te bieden. Veel verpakkingen hebben daarom een andere vorm of een andere kleur. Bovendien wil niet iedereen evenveel melk kopen. De een wil een liter, de ander twee liter en de volgende haalt liever elke dag een halve liter. Daarom zijn er zoveel verschillende pakken met melk.

Het beroemdste melkmeisje ter wereld is het Nederlands melkmeisje op een schilderij. Het is een schilderij uit ongeveer 1660. Oud hè? Eigenlijk is het geen melkmeisje. Een melkmeisje is namelijk een meisje dat melk bij de huizen brengt, net als de melkboer. Op het schilderij staat een dienstmeisje dat melk in een kom schenkt. Het is geschilderd door Johannes Vermeer, een wereldberoemde Nederlandse schilder. Het schilderij hangt in het Rijksmuseum in Amsterdam. Weet je waarom het zo beroemd is? Omdat Vermeer zo goed kon schilderen dat het schilderij net een foto lijkt. Mensen die er verstand van hebben vinden het vooral zo knap van Vermeer dat hij het licht dat van buiten komt zo goed heeft geschilderd. En dus ook de schaduw. Want zonder schaduw kan je nooit het licht goed zien.
Naja, dat is misschien een beetje saai. Maar dit is wel het enige echte melkmeisje!

Haha! Eh… kunnen we wel om lachen deze vraag, maar eerlijk gezegd hadden we geen idee eigenlijk. Gelukkig hebben Caro, Kiki en Eva-Marit het uitgezocht voor ons! Kijk maar naar dit filmpje. Deze meiden vroegen het aan van Naomi Van As en kwamen zo achter het antwoord. Nu jij nog!

Load More